Homecinemaspeakers opstellen
Surround sound: zeven tips voor het beste geluid
11 maart 2009 door Niels Willems
Een maximale filmbeleving vereist een goede opstelling van je tv en boxen. Nu
zijn de meeste woonkamers niet ingericht rondom je nieuwe LCD- of plasmascherm.
Het is veelal een compromis tussen geluidskwaliteit en de inrichting. Met enkele
vuistregels kun je er toch voor zorgen dat je het best mogelijke resultaat van je
surround systeem realiseert. Zeven tips om je op weg te helpen.
Tip 1(basisprincipes)Houd de cirkel in de gaten en wijk niet te veel af van de basisprincipes
De ideale standaardopstelling. Alle luidsprekers worden op een denkbeeldige
cirkel geplaatst.
De
centerspeaker of centrale speaker moet ook echt in het midden staan, bijvoorkeur
boven het beeldscherm.
De
frontspeakers of voorluidsprekers plaats je links en rechts van het beeldscherm.
Dolby, de maker van de meest gangbare surroundsystemen, adviseert een hoek van 22
tot 30 graden. Vaak staat de tv drie a vier meter van de bank en dat betekent dus
dat de frontspeakers ongeveer een meter van de tv staan. Zet frontspeakers niet
strak tegen de muur.
De
subwoofer is minder kritisch omdat alleen de allerlaagste tonen via de
basbox worden weergegeven. Het menselijke oor kan simpelweg niet waarnemen waar
de subwoofer staat. Toch geeft de plaatsing tussen de frontspeakers het beste resultaat.
Plaats een subwoofer niet in een hoek. De lage tonen worden dan te nadrukkelijk
wat erg vermoeiend wordt na verloop van tijd.
De rearspeakers of achterluidsprekers staan op gelijke hoogte met je bank
of iets daarachter. De illustratie laat de door Dolby aanbevolen posities zien.
Veel gebruikers vinden een hoek tot 135 graden plezierig. Dat betekent dat de rearspeakers
ook nog wat verder naar achter kunt plaatsen als dat beter past bij de inrichting
van je woonkamer.
Houd de opstelling symmetrisch voor zover dat kan!
Bovenstaande richtlijnen gelden voor het veel voorkomende 5.1 surroundsysteem. Het
cijfer 5.1 staat voor de vijf luidsprekers (een midden, twee voor en twee achter)
en de één voor de subwoofer. Voor andere Dolby systemen met meer boxen geldt een
afwijkende opstelling voor optimale surround sound.
Tip 2(hoekopstelling)Mijn tv staat in de hoek en dat kan ik niet veranderen. Wat nu?
Geen nood, half Nederland heeft de tv in een hoek staan. Op de afbeelding hiernaast
weergegeven zie je de optimale opstelling. De opstelling van de achterluidsprekers
kan wat lastiger zijn. Wat verder achteraan zou ook kunnen, maar overdrijf niet.
Ook zal het wat lastiger zijn om de frontspeakers een meter van je tv af te plaatsen.
Zet ze liever wat dichterbij de tv dan ver uit elkaar. Ook hier geldt dat je beter
een symmetrische opstelling kunt kiezen omdat anders het geluidsbeeld niet meer
klopt.
Tip 3(één meter van de tv)Eén meter van de tv zei je?
Jazeker. Het is misschien wel de meest gemaakte fout. Als de afstand van de frontspeakers
tot de tv niet goed is dan klopt je 'imagegrootte' niet.
Te ver uit elkaar
Sluit je ogen en luister naar het geluid, je ervaart een (veel) groter beeld. Plaats
boxen dus liever niet in de hoeken van de kamer.
Te dicht bij de tv
De illustratie laat zien dat je dan het omgekeerde effect krijgt als de frontspeakers
te dicht bij de tv worden geplaatst. Het geluid maakt het beeld kleiner. Daarbij
komt nog dat de magnetische velden van een luidspreker het beeld storen. Er treedt
verkleuring op die bij langdurig gebruik chronisch wordt.
Tip 4(de hoogte van je speakers)Is de hoogte waarop de speakers staan nog van belang?
Ook dat is belangrijk. Als zowel de center- als de frontspeakers net is het kastje
onder de tv worden geplaatst dan speelt een film, qua geluid, zich ook onder de
tv af.
De illustratie laat de problemen die optreden bij een verkeerde opstelling duidelijk
zien. De surround effecten kloppen simpelweg niet meer. Bij een opstelling met de
speakers op de grond en de centerspeaker op de tv, lijken voertuigen over een berg
te rijden als ze van links naar rechts door het beeld zoeven. Plaats frontspeakers
dus niet op de grond.
De derde illustratie spreekt voor zich. Het geluid bevindt zich onder de tv. Een
compromis is het plaatsen van de frontspeakers naast de tv en de centerspeaker onder
het beeldscherm. Richt je centerspeaker dan iets omhoog. Dus in plaats van de knieën
kijkt je centerspeaker naar je ogen (=oren).
De voorkant van de frontspeakers en tv hoeven niet gelijk te staan. Het verdient
zelfs aanbeveling speakers iets naar achter te plaatsen.
Tip 5(Rearspeakers niet te hoog)
Hang je achterluidsprekers niet aan het plafond
Vaak lukt het nog wel om de frontspeakers op de juiste hoogte te plaatsen, maar
waar laat je die rearspeakers? Soms worden ze zelfs aan het plafond opgehangen of
op eenhoge kast geplaatst. Bij surround effecten zit je er dan niet meer middenin,
maar lijkt alles zich boven je hoofd af te spelen. Als de rearspeakers dan toch
hoger moeten staan, beperk het dan tot maximaal 60 cm boven oorhoogte.
Tip 6(akoestiek)
Zorg voor een goede akoestiek in je woonkamer
Goede akoestiek is een absolute voorwaarde voor goed geluid en evenwichtige surroundeffecten.
De optimale opstelling van luidsprekers gaat ook teniet bij een slechte akoestiek.
Veel fabrikanten van surround systemen gebruiken in hun advertenties zeer moderne
interieurs waar nauwelijks een stoel te bekennen is en veel ramen zonder gordijnen
de boventoon voeren. Mooi hoor, maar dodelijk voor het geluid. Hoe optimaal je opstelling
ook is. Als je nu een tegel- of houtenvloer hebt met lamellen voor het raam dan
zou je geluid wat hol en schel kunnen klinken met een hinderlijke echo. Of het past
bij je inrichting weten we niet maar een tapijt en gordijnen kunnen het probleem
oplossen. Als de akoustiek niet goed is dan wordt het geluid op den duur 'vermoeiend'.
Tip 7(de combinatie met muziek)Genieten van muziek vraagt een andere opstelling
De ideale opstelling voor stereo muziekweergave en surround sound bij homecinema
zijn niet gelijk. Voor muziek wordt een gelijkzijdige driehoeksopstelling geadviseerd.
Met andere worden; de afstand tussen de twee frontspeakers is gelijk aan de afstand
tussen uw zitpositie en de frontspeakers. Daarbij mogen de frontspeakers ook gericht
zijn naar de luisteraar.
Bronnen en meer informatieNoot van de redactie
De deskundigen zijn het niet allemaal eens met elkaar als het gaat om de beste opstelling
voor Surround sound. Wij hebben zoveel mogelijk de adviezen van producenten gevolgd
aangevuld met goede tips van deskundigen. Mail de redactie als je opmerkingen hebt.
