Tips professional

Koop alleen een spiegelreflexcamera als je verstand van fotograferen hebt’

17 december 2010
De populariteit van digitale spiegelreflexcamera's groeit. De fabrikanten spelen daarop in door goedkopere modellen op de markt te brengen, zoals de Nikon D3100, de Pentax K-R, de Canon EOS 550D en de Pansonic DMC-GK2. Maar wanneer moet je nu overstappen van een compact camera naar een spiegelreflexcamera en wanneer zeker niet? En hoe goed zijn de 'goedkope' spiegelreflexcamera's? Professioneel fotograaf Marc Pluim legt uit.

Het lijkt wel of je er tegenwoordig niet meer bij hoort als je geen digitale spiegelreflexcamera hebt. Maar wanneer moet je overstappen van een compact camera naar een spiegelreflexcamera?
Marc Pluim: "Dat hangt van ieders persoonlijke voorkeur af, maar de spiegelreflexcamera's" zijn vooral interessant voor professionals en semi-professionals. Ook de fanatieke hobbyist kan een overstap overwegen, vooral als je een bepaalde specialiteit hebt. Bijvoorbeeld marco-fotografie, waarbij je inzoomt op bloemen en insecten. Met een spiegelreflexcamera kijk je echt door de lens heen; je kunt zien wat je fotografeert en hebt veel meer controle. Met een compactcamera kijk je op afstand op een scherm. Je kunt dan wel iets zeggen over de compositie, maar niet of de kleur of de scherpte echt goed is. Worden die hoge eisen wel aan je gesteld of stel je die aan jezelf, dan heeft een spiegelreflexcamera een meerwaarde.”"

Wanneer is die meerwaarde er niet?
"Je hebt mensen die een dure spiegelreflexcamera aanschaffen, maar alleen snapshots maken van de kinderen in en rond huis en op vakantie. Dat is absoluut onnodig. Ik heb de indruk dat ze meer zo'n camera kopen om erbij te horen dan dat ze 'm nodig hebben. De compact camera's van tegenwoordig zijn voor deze mensen goed genoeg, daar kun je prachtige foto's mee schieten. De mensen die alleen kiekjes maken, gebruiken de spiegelreflexcamera vaak ook als een compact camera; ze zetten hem op de automatische stand en drukken alleen de knop in. Ze missen de kennis en de vaardigheid om de mogelijkheden van een spiegelreflexcamera te benutten. En dan vinden ze het nog vreemd, dat ze slechte foto's maken. "Dat moet toch niet kunnen met zo'n dure camera", zeggen ze dan. Je hebt niks aan een dure camera als je er niks mee kunt. Vergelijk het maar met iemand die twee linkerhanden heeft. Als je hem het duurste gereedschap geeft, mag je blij zijn dat hij zijn vingers er niet afzaagt, maar een mooie kast krijg je nooit. Daarentegen kan een timmerman met gouden handjes ook met oud en minder gereedschap prachtige dingen maken. Zo is het ook met fotograferen."”

Dus als je een professionele fotograaf met een compact camera op pad stuurt, komt hij ook met mooie foto's terug?
"Ja. Als ik op vakantie ga, neem ik echt mijn spiegelreflexcamera niet mee. Want dan moet ik ook al die lenzen meezeulen. Ik gebruik dan mijn Canon Powershot. Daar maak ik mooie portretten mee, vergroot ik details uit, leg ik landschappen vast, kan ik kleine filmpjes mee maken, noem maar op. Maar waarom? Omdat ik weet hoe ik met een camera moet omgaan. Ik weet hoe het zit met sluitertijden, diafragma's, witbalans en selectief scherpstellen. Voor een compact camera is het handig om dat te weten, maar niet noodzakelijk, omdat alles automatisch wordt geregeld. Voor een spiegelreflexcamera is het wél noodzakelijk om die kennis te hebben of je die eigen te maken.”"

Wat zijn bij goed gebruik de voordelen van een spiegelreflexcamera ten opzichte van een compact camera?
"Dat je totale controle hebt over de foto die je maakt. Als ik de knop indruk weet ik precies wat er op de foto staat. De kleur, de scherpte, de compositie, tegenlicht, sluitertijd; al die onderdelen kun je met een spiegelreflexcamera zelf beïnvloeden en heb je dus in de hand. De meeste professionele fotografen kijken ook zelden op hun beeldscherm of de foto is gelukt. Zij weten wat erop staat en hoe.
De flexibiliteit is een ander groot voordeel. Doordat je zelf je lenzen kunt kiezen, is het mogelijk je aan elke situatie aan te passen. De meeste professionele fotografen hebben minimaal drie, maar meestal vijf, zes lenzen bij zich. De snellere reactietijd van een spiegelreflexcamera komt vooral goed van pas als je bijvoorbeeld bij sportwedstrijden fotografeert. Omdat je zelf alle instellingen bepaalt, hoeft de camera niet eerst berekeningen uit te voeren zoals bij een compact camera en kan meteen afdrukken.”
Er is tegenwoordig ook een mooie tussenvorm. De hybridecamera is enorm in opkomst. Dat is een compactcamera met verwisselbare lens. Daarin is geen spiegel ingebouwd, wat 'm compact houdt. Toch is beeldkwaliteit van deze camera nagenoeg gelijk aan die van spiegelreflexcamera's. Voorbeelden daarvan zijn de Olympus Pen en de Samsung NX 100."

Als je besluit een spiegelreflexcamera te kopen, waar moet je dan op letten?
"Allereerst het bedieningsgemak. Voor je een spiegelreflexcamera koopt, moet je hem een keer vast hebben gehad; ligt de camera lekker in de hand, kan ik goed bij alle knoppen en druk ik niet per ongeluk op verkeerde knoppen, want dan heb je sneller kans op een misser. Bij de meeste goede fotoshops kun je ook proefopnamen maken. Doe dat. Behalve de body is de lens erg belangrijk. De kwaliteit van de lens is wisselend, zeker van de lenzen die standaard bij een body worden aangeboden, de 'kitlens'. Vaak zijn dat eenvoudige zoomlenzen van een povere kwaliteit. Het spreekt voor zich dat je daarmee niet alle mogelijkheden benut. Ik begrijp ook niet waarom mensen zo'’n lens aanschaffen; je hebt toch juist een spiegelreflexcamera omdat je meer kwaliteit wil? De lichtgevoeligheid van een lens is eveneens belangrijk om op te letten. Bij goedkopere lenzen is de lichtgevoeligheid vaak niet zo groot, waardoor je mogelijkheden beperkt zijn om bij wat donkerder weer te fotograferen. De sluitertijd wordt dan zo groot, dat bij de minste beweging de foto al mislukt."”

Met alleen de body van de camera ben je er nog niet. Drie extra lenzen en een externe flitser komen er al 'standaard bij'. Daardoor verdrievoudigen vaak de kosten.

Professionele digitale spiegelreflexcamera's kosten duizenden euro's. Maar ze worden tegenwoordig ook aangeboden voor onder de duizend euro. Wat is het verschil en zijn die 'goedkope' camera's wel goed?
"Het kwaliteitverschil zit 'm vooral in het gebruik van de materialen. Een dure, professionele camera heeft vaak een body van titanium of andere metaallegeringen. Ook het radarwerk binnen in het toestel is van hoogwaardig materiaal. Met deze camera's moet je storingvrij honderdduizenden opnamen kunnen maken. Ze worden vaak met de hand in elkaar gezet. Door de materialen en de handarbeid kosten ze een stuk meer dan de goedkope spiegelreflexcamera's. De goedkopere camera's zijn gemaakt van kunststof, dat gaat eerder kapot. Vergelijk het maar met tuinstoelen. Daar verdwijnen ook langzaam de weekmakers uit, waardoor het materiaal bros wordt en je er ineens doorheen zakt. Dat geldt ook voor de materialen in goedkopere spiegelreflexcamera's. Die camera's zijn vaak ook niet bestand tegen extreme omstandigheden, zoals het fotograferen in de tropen of in de woestijn. Daar heb je de dure camera's voor nodig, die echt water- en stofdicht zijn. Dat wil zeker niet zeggen dat de goedkopere spiegelreflexcamera's niet goed zijn.
Soms zit er ook een flink verschil in specificaties, denk bijvoorbeeld aan de hoeveelheid autofocuspunten of de mogelijkheid om te videofilmen."

Wat adviseer je mensen die nog niet aan de spiegelreflexcamera toe zijn, maar wel meer willen dan de snapshot compact camera?
"Je hebt tegenwoordig ook meerdere tussenvormen, de digitale‘'spiegelreflex-achtige'’camera, ook wel SLR-like genoemd. Er zijn camera's met verwisselbare lens, zonder spiegelhuis (de 'hybride-camera's') en je hebt camera's met alles in één, de bridgecamera's. Die camera's hebben al meer het uiterlijk van een spiegelreflexcamera. Je kunt ook meer instellingen zelf aanpassen en ze hebben vaak een flink zoombereik. Alleen is het niet mogelijk om de lens te verwisselen. ”

Marc Pluim is samen met zijn vrouw Marlies eigenaar van Marc Pluim Fotografie in het Gelderse Velp bij Arnhem. Marc Pluim is al tientallen jaren professioneel fotograaf. Hij werkt voor particuliere en zakelijke klanten, de overheid en voor uitgevers van regionale en landelijke dagbladen en tijdschriften. Behalve het maken van reportage's, portretten en persfoto's, restaureert hij ook bestaand fotomateriaal door digitale beeldmanipulatie en verzorgt hij workshops en cursussen.