Alles over LCD, LED en OLED bij
flatscreens
Koopgids: LED of LCD
televisie kopen?
30 oktober 2009 door Paul Gersen
De afgelopen jaren streden de producenten van
plasma- en LCD-televisies
om de gunst van de consument. Een keuze
LCD of plasma was al lastig. Op het strijdperk heeft zich een nieuwe concurrent
gemeld: de LED-televisie.
Wat is LED voor een techniek, wat zijn de voor- en nadelen en zijn LED-televisie
interessant als je een nieuwe televisie wil kopen? BesteProduct.nl heeft alle informatie
over LED-televisies verzameld en weet de antwoorden op deze en andere vragen. We
gaan ook in op de opvolger van de LED-televisie: de OLED-TV?
LED: een variatie op het LCD-scherm
Na lang aandringen van de andere flatscreenproducenten werd het
Samsung dit jaar verboden in Groot-Brittannië de kreet LED-TV op zijn televisies
toe te passen. De reden: de term is misleidend. De platte tvs van
Samsung maakten dan wel gebruik van LED-lampen: het is geen totaal nieuw
soort flatscreen. En dat geldt op dit moment eigenlijk voor alle LED-televisies.
Het is het grote misverstand dat op dit moment in de consumentenwereld speelt: de
techniek achter de LED-televisie is niet erg verschillend van de LCD-variant, het
is er juist een variatie op. Het verschil zit in de lampen in de televisies. Een
lcd-scherm, waarvan beide televisies gebruik maken, produceert het beeld. Dit wordt
pas zichtbaar als er een licht achter schijnt. Bij de 'gewone' LCD-televisie wordt
gebruik gemaakt van CCFL-lampen Cold Cathode
Fluorescent Lamp. Deze lijken qua techniek een beetje op de bekende TL-lamp,
maar zijn kleiner. Zoals de naam al doet vermoeden, werkt een LED-televisie met
een achterwand van LED-lampen. En dat heeft zo zijn voordelen.
LED: flatter dan flat
In vergelijking met de beeldbuis was de dikte van LCD-schermen natuurlijk al baanbrekend
dun. Toch zoeken fabrikanten nog altijd manieren waardoor de schermen nog platter
kunnen. De CCFL-lampen waren tot voor kort de meest dunne betaalbare lampen die
in televisies gebruikt konden worden. Daar is nu verandering in gekomen. De afgelopen
jaren heeft het LED-licht in het huishouden zijn intrede gedaan en is de techniek
erachter flink verbeterd. Deze lampen kunnen nu ook in de tv gebruikt worden. De
grootte is slechts een fractie van die van de CFFL-lamp en daarom zijn ze ideaal
om ze toe te passen. Nog een voordeel: omdat bij gebruik van LED-lampen minder warmte
vrij komt, kunnen fabrikanten de opbouw van de televisie makkelijker maken. De screens
kunnen nu dus nog flatter dan flat worden gemaakt.
Zuinig
LED-lampen hebben nog een groot voordeel. Ze zijn namelijk veel zuiniger dan gewone
lampen en gaan ook nog eens langer mee. Veel milieu- en non-profitorganisaties lobbyen
momenteel voor meer gebruik van dit soort verlichting: het is namelijk een stuk
duurzamer. En dat geldt eigenlijk ook voor de LED-lampen in een LCD-televisie. Ze
gaan minder snel kapot (volgens Samsung gaan ze twee keer zo lang mee) en verbruiken
minder (tot wel de helft) stroom.
Strakker beeld
Normale LCD-schermen kunnen nog wel eens flikkeren of bij snelle beelden vegen op
het scherm vertonen. Dat komt doordat de reactietijd van CCFL-lampen niet ontzettend
snel is. LED-lampen hebben een veel betere reactietijd en daarom is het beeld een
stuk strakker. Vooral bij sport en actiefilms is dit goed te zien.
LED behoudt zijn licht
Het is een veel voorkomende ergernis bij oude televisies: hoe ouder de tv wordt,
hoe minder helder het beeld is. Dat komt omdat de(CCFL)lampen met de jaren ouder
worden en slijten. LED-lampen hebben dat niet. Natuurlijk verouderen ze, maar de
lichtopbrengst blijft hetzelfde totdat de lamp het begeeft.
Drie verschillende soorten
Er zijn op dit moment drie verschillende LED-verlichting-technieken op de markt:
Edge-Lit LED, Array LED Backlight en RGB Dynamic LED. Een hoop moeilijke woorden,
maar het komt op het volgende neer:
Edge-Lit LED
Deze flatscreens hebben aan beide zijkanten een reeks LED-lampen. Achter het lcd-scherm
zijn reflectoren geplaatst, die ervoor zorgen dat al het licht gelijkmatig over
het scherm worden verdeeld. Omdat zo geen verlichting nodig is achter het scherm,
kan de televisie nog dunner worden gemaakt. Nadeel: soms kan er een afwijkend contrast
optreden aan de randen van het toestel.
Array LED backlight
Flatscreens die deze techniek gebruiken, hebben een heel scherm van LED-lampen achter
het scherm. Dit is op dit moment nog een stuk duurder dan de Edge-Lit LED, maar
biedt dan ook een aantal unieke mogelijkheden. De lichtsterkte van de LED lampjes
kunnen namelijk afzonderlijk geregeld worden. Dit noemen ze ook wel local dimming.
Het grote voordeel zie je in het contrast. Stel: je hebt een filmscene waarin tegelijkertijd
in delen van het beeld veel licht wordt gebruikt, maar andere juist zwart zijn.
De LED-lampen kunnen dan juist in die lichte gedeelten fel gaan schijnen, maar op
de zwarte plaatsen gedimd worden.
RGB Dynamic LED
Deze techniek gebruikt Sony in
zijn Bravia-screens en lijkt veel op
de vorige. Verschil: bij RGB Dynamic LED worden vier afzonderlijke LED's gebruikt
(rood, blauw en twee kleuren groen) in plaats van alleen witte lampen. De kleuren
worden met een grotere nauwkeurigheid weergegeven en een vloeiendere overgang wordt
bereikt tussen de meest subtiele tinten.
LED is nu nog duur
Hoewel de techniek zich snel ontwikkelt, is de LED-televisie op dit moment nog een
stuk duurder dan normale LCD-schermen. Daarbij krijg je voor de prijs een minder
groot beeldscherm als nu bij LCD- en plasmatelevisies de standaard is. Maar zoals
bij de meeste nieuwe technieken zal die achterstand binnen een paar jaar zijn weggewerkt
en worden ook deze flatscreens even aantrekkelijk geprijsd als de lcd- en plasmaschermen.
Wat is OLED?
De grote vraag is of LED-schermen een erg lange toekomst hebben. Achter de schermen
wordt namelijk al weer druk geëxperimenteerd met een andere techniek: het OLED-scherm.
Dit is, in tegenstelling tot het LED-scherm, wel een compleet nieuwe techniek. Deze
televisies hebben geen lichtbron; het zijn de LEDs zelf die het beeld verzorgen.
De techniek wordt op dit moment al veelvuldig gebruikt bij telefoons en geavanceerde
mediaplayers. De voordelen: nog dunner (een paar millimeter), nog helderder en een
nog lager energieverbruik.
Eind 2009 zal Sony de eerste OLED-tv op de markt brengen: de
XEL-1. Andere merken hebben inmiddels ook al aangegeven dat er modellen
met deze techniek op de markt gaan komen. Het zal echter nog wel even duren voordat
deze nieuwe flatscreens gemeengoed gaan worden. Op dit moment is de levensduur van
de schermen nog aan de korte kant. De nieuwe Sony zou zon 30.000 uur meegaan, terwijl
normale LCD-televisies meestal het dubbele bieden. Ook zijn de schermen nog erg
klein (de XEL-1heeft een scherm van 11 inch, nog geen dertig centimeter) en schreeuwend
duur. Maar de ontwikkeling staat niet stil (
Panasonic
is bezig de levensduur van OLED-tvs op te rekken naar 50.000 uur) en aangezien
alle televisieproducenten bezig zijn met deze nieuwe techniek, heeft dit zeker de
toekomst.
Conclusie: LED-televisie is interessant
LCD-schermen met LED-techniek bieden veel voordelen ten opzichte van normale flatscreens.
Ze zijn echter wel wat duurder. Loont het zich om nu al zon televisie aan te schaffen,
terwijl er momenteel ook al hard wordt gewerkt aan de opvolger (OLED)? Misschien
nu nog niet direct, maar volgend jaar zullen deze televisies waarschijnlijk alweer
goedkoper en verfijnder zijn. En aangezien de LED-techniek een stuk minder energie
vreet dan gewone flatscreens, ben je op den duur goedkoper uit. De verwachting is
dat OLED-schermen uiteindelijk de toekomst hebben, maar voordat die televisies hetzelfde
prijs- en kwaliteitsniveau hebben als de LCD-schermen van nu, zijn we zeker weer
een aantal jaren verder.
Bronnen en meer informatie
LED-televisies vergelijken
Ga in het menu van de ranglijst van LCD-tv's naar Specifieke Kenmerken en vink bij
LED-Backlight
ja aan
LCD of Plasma
kopen
BesteProduct.nl geeft tips bij de keuze tussen een LCD- of een plasmatelevisie
AVblog over LED
Johan de Groot legt de voordelen van LED-televisie uit.
