Dolby - DTS Surround sound: Alle systemen op een rij 11 maart 2009 Dolby Pro Logic, Surround Sound, DTS EX. Bij het horen van deze termen begint het velen al te duizelen. Wat heb ik eraan, vraagt menigeen zich af. Een overzicht van alle gangbare systemen en tot slot de geschiedenis van het geluid

Korte geschiedenis
Philips experimenteerde in 1948 succesvol met stereogeluid. Acht jaar eerder nam Disney al een film (Fantasia) op met surround sound, maar dat vereiste een speciale opstelling in bioscopen.

Pas in de jaren 70 werd met Quadrafonie geprobeerd een ruimtelijk effect te creëren, maar deze techniek bleek niet echt overtuigend en stierf een stille dood. De doorbraak van de video in de jaren tachtig greep Dolby aan voor de ontwikkeling van haar Surround systemen. De toegevoegde waarde voor de muziek was nog vrij beperkt, maar de surround sound zorgde voor een extra dimensie. De vraag naar deze systemen steeg spectaculair. Pas met de komst van de DVD kon er een volwaardig surround sound worden gecreëerd. De aparte geluidskanalen van de originele film konden worden overgenomen.

5.1, 6.1, 7.1?
Surround systemen worden vaak aangeduid met een cijfer. Dit werkt eenvoudig. Het cijfer voor de punt staat voor het aantal aparte geluidskanalen dat een systeem kan weergeven. De één staat voor de subwoofer die zorgt voor de weergave van zeer lage tonen. Bij een 5.1 systeem heb je dus zes boxen (5 plus 1):

1. Centerspeaker
2. Linksvoor
3. Rechtsvoor
4. Linksachter
5. Rechtsachter
6. Subwoofer

Niet alleen Dolby maakt Surround
Hoewel veruit de bekendste, is Dolby niet de enige maker van Surround Sound. Digital Theater Systems (DTS) produceert ook techniek voor 5.1 of 7.1 opstellingen. Deskundigen schatten deze techniek zelfs hoger in, omdat ze minder compressie gebruiken. Vooral muziekregistraties profiteren hiervan.

En wat betekent dat THX dan?
George Lucas, de geestelijk vader van Star Wars, bedacht een normeringsysteem om de weergave van geluid in de bioscopen te standaardiseren. Lucas was erg ontevreden over het geluid in verschillende filmtheaters toen hij StarWars: A New Hope daar bekeek. Het bedrijf THX heeft in de loop der jaren voorschriften ontwikkeld waaraan bouwers vaan bioscopen, luidsprekers en DVD-spelers en versterkers zich dienen te houden. THX is volledig compatibel met Dolby Digital en DTS.

5.1: het meest gebruikte surround systeem	Dolby Digital, Dolby Prologic 2 en DTS zijn de meest bekende 5.1 systemen. Indien goed opgesteld geeft een 5.1 systeem al een zeer realistisch ruimtelijk geluid.
6.1: met aparte achterluidspreker	Bij een 6.1 systeem wordt een achterluidspreker toegevoegd en neemt het ruimtelijke effect toe. Je moet daar natuurlijk wel de ruimte voor hebben en de bank kan niet tegen de muur staan.
7.1: met twee achterluidsprekers	Lijkt op het 6.1 systeem maar nu met twee speakers achter. Ook dit zijn Dobly Digital EX, Prologic 2x of DTS es systemen.
Surround sound met twee speakers	Een oplossing voor het legertje speakers dat je normaliter nodig hebt voor optimale surround sound. De kwaliteit van de surround effecten is sterk afhankelijk van de zitpositie. Vakbladen zijn redelijk enthousiast over deze systemen. Bose (met het bekende 3-2-1 systeem), Denon en Sony zijn enkele fabrikanten die het aanbieden.

De geschiedenis van het geluid

Er was eens . . . .
1877	Thomas Edison, de man met de meeste octrooien op zijn naam, nam als eerste de menselijk stem op. Edison speelde ook een belangrijke rol in de cinematologie.
1926	Don Juan wordt officieel beschouwd als de eerste commerciële film met geluid.
1927	The Jazz Singer wordt de eerste film met gesproken dialogen. Niet te veel van voorstellen, het ging maar om een paar regels tekst. Verder veel kaarten met tekst zoals we die kennen uit stomme films.
1940	Fantasia van Walt Disney is de eerste film met een vorm van surround sound, Fantasound.
1948	Philips experimenteert in het Amsterdamse Concertgebouw met het opnemen van stereogeluid.
1958	De stereorevolutie begint.
1970	De Quadrafonie techniek doet zijn intrede maar door de hoeveelheid aan systemen en een niet helemaal perfecte techniek breekt quadrafonie nooit echt door.
1974	Dolby Stereo komt op de markt. Het is geen tweekanaalsgeluid, zoals de naam dat vermoeden, maar vier. Een surroundsysteem dus.
1976	A star is born, met Barbara Streisand, is eerste film in de bioscopen met Dolby Stereo
1982	Dolby Surround wordt in de huiskamer geïntroduceerd.
1987	Dolby Surround Pro Logic doet zijn intrede. Aanmerkelijke verbetering maar nog altijd met tekortkomingen. Zij zijn nog niet alle kanalen echt goed gescheiden.
1991	Dolby Digital. Het 5.1 systeem, nu nog steeds de standaard. Batman returns is een jaar later de eerste film in de bioscopen met deze nieuwe technologie. 5 + 1 = 6. Zes goed gescheiden kanalen leveren voor het eerst een volwaardige surround sound voor de thuisbioscoop.
1993	DTS gaat concurreren met Dolby. Steven Spielberg is een van de financiers en zijn Jurrasic Park is de eerste film met DTS.
1995	Dolby Digital EX. Nu wordt er een achterluidspreker geïntroduceerd. Ook wel 6.1 genoemd. Vaak wordt dit extra kanaal nog in tweeën gesplitst en wordt het een 7.1 systeem.
1996	DTS ES. Vergelijkbaar met Dolby Digital EX. Het aantal films dat uitkomt met ES is zeer beperkt.
1996	DTS 96/24. Ontwikkeld om muziek DVD's nog beter te laten klinken.
2000	Dolby Pro Logic 2. De technologie uit 1987 verbeterd. Vijf volledige stereokanalen. Dolby Pro Logic 2x is de 6.1 en 7.1 variant.
2001	DTS NEO:6. DTS reageert en komt met een alternatief voor het Dolby ProLogic 2 systeem. Voor het eerst is het niet beter dan Dolby.

• TimeforDVD.com - Engelstalige site met gedetailleerde uitleg over alles wat met homecinema te maken heeft.
  http://www.timefordvd.com/tutorial/SurroundSound.shtml
• Dolby.com - De site van de ‘uitvinders van surround sound’.
  http://www.dolby.com
• DTSonline.com – De officiële site van de tegenhanger van Dolby.
  http://www.dtsonline.com
• Pandora.be - Uitgebreid maar zeer technisch verslag over de werking van de verschillende surround systemen.
  http://www.hometheaterhifi.com/volume_8_1/dolby-prologic2-3-2001.html
• THX.com - De officiële website van Lucasfilm THX.
  http://www.thx.com
• Wikipedia Dolby- Geschiedenis en alle systemen.
  http://nl.wikipedia.org/wiki/Dolby